Làng nghề đồ gỗ mỹ nghệ Hải Minh – Nơi lưu giữ nét đẹp văn hóa Việt

Nam Định là mảnh đất đang bảo tồn và lưu giữ nhiều giá trị văn hóa truyền thống đặc sắc với các phong tục, tín ngưỡng, lễ hội, làng nghề, di tích lịch sử văn hóa… Nói đến làng nghề Nam Định là không ai không biết đến làng nghề truyền thống Đồ gỗ mỹ nghệ Hải Minh bởi những sản phẩm đồ gỗ mỹ nghệ từ mảnh đất này đã vượt qua thử thách của thời gian, không gian và trở thành nét văn hóa đặc trưng của mảnh đất Hải Hậu.

Ai qua cầu ngói chợ Lương

Về thăm mỹ nghệ Hải Minh Làng nghề

Hoành phi câu đối tủ chè

Đi lên đổi mới diệu kỳ sáng tươi

1.Vị trí địa lí, lịch sử, văn hóa Hải Minh nói chung và làng nghề nói riêng

Hải Minh là một xã của huyện Hải Hậu, tỉnh Nam Định. Xã nằm ở phía Đông Nam Thành phố Nam Định, cách trung tâm Thành phố Nam Định 40 km về phía Đông Nam.  Hiện nay, cả xã có 27 xóm (làng) với số dân đông nhất trong tỉnh. Giao thông của xã rất thuận tiện và phát triển cả đường sông và đường bộ, đặc biệt đây là địa phương có dự án Đường cao tốc Ninh Bình – Hải Phòng – Quảng Ninh đi qua.

 Lịch sử của xã gắn liền với 531 năm kể từ những ngày đầu đi mở đường khai hoang lập ấp lập làng lập xã.  Tiếp đến là các thời kỳ đấu tranh, chống áp bức bóc lột của bọn phong kiến địa chủ, của bọn thực dân đế quốc. Đó là những trang sử thắm đượm chí tuệ, mồ hôi, xương máu của biết bao thế hệ.

Xã Hải Minh được biết đến là một mảnh đấy giàu truyền thống văn hóa. Đặc trưng dễ nhận thấy nhất về văn hóa khi đến với Hải Mình là sự chung sống hòa bình giữa các tôn giáo. Bởi xã có trên 52% người dân theo đạo Thiên Chúa, 48% đồng bào theo đạo Phật. Hiện nay, cả xã có 3 giáo xứ gồm 13 nhà thờ lớn nhỏ.

Trong số đó phải kể tới nhà thờ Giáo Xứ Tân Bồi –  Là một trong những nhà thờ Gỗ to nhất Đông Nam Á hiện nay và nhà thờ cổ Giáo Xứ Phạm Pháo cũng đã có lịch sử hơn 100 năm. Xã Hải Minh còn có chùa Phúc Hải là di tích lịch sử văn hóa, mở hội tháng 3 âm lịch hàng năm gắn liền với di tích lịch sử Cầu Ngói – Chợ Lương nên hàng năm thu hút rất nhiều khách đến tham quan, du lịch.

Trong mắt mọi người, con người Hải Minh nổi tiếng chịu thương chịu khó khó, năng động và linh hoạt nhất trong huyện Hải Hậu. Đặc biệt là vùng cộng đồng người dân theo đạo Thiên Chúa giáo nên nhà đông con là đặc điểm chung của các hộ gia đình cộng đồng Thiên Chúa giáo ở Hải Minh. Cũng chính vì lý do này mà mỗi người con nơi đây đều có tinh thần vượt khó, vươn lên làm giàu cho gia đình, quê hương, đất nước.

2. Lịch sử làng nghề đồ gỗ Hải Minh

Từ những mái nhà nghèo lợp rơm, rạ xa xưa, nghề truyền thống gỗ mỹ nghệ đã góp phần quan trọng làm thay đổi bộ mặt làng nghề với những mái ngói đỏ tươi, những ngôi nhà hiện đại, tiện nghi và không ít những công trình lâu đài, biệt thự nổi tiếng…

Người dân quê nơi đây vốn rất chân chất, mộc mạc, chịu thương chịu khó nên với phương châm sống “đói thì đầu gói phải bò”, “cái khó ló cái không” nên không thể cứ trông chờ vào mấy vụ lúa mùa mà họ đã mầy mò học hỏi được nghề đồ gỗ thủ công mỹ nghệ.

Có những người thợ giỏi đi rong ruổi khắp từ Bắc vào Nam để nâng cao tay nghề với khao khát cho ra được những sản phẩm đồ gỗ đẹp mang bản sắc quê hương. Các gia đình trong làng dần vang lên những tiếng lách cách, những tiếng cưa, những tiếng đục.

Bà con trong làng bảo bạn học hỏi lẫn nhau, từ những trẻ nhỏ đến các ông bà lớn tuổi trong làng ai ai cũng có việc làm phù hợp. Người dân trong làng không còn phải tha hương cầu  thực nữa mà đã tự tạo ra những sản phẩm ngay tại quê hương mình.

 Các thế hệ cứ cha truyền con nối, dần hình thành được làng nghề  gỗ mỹ nghệ theo lối cổ. Đến nay cả xã đã có đến 80% hộ dân làm nghề gỗ.

Năm 2007, xã đã quy hoạch một vùng ruộng thuộc xóm 4 – Hải Minh thành Làng nghề 1. Năm 2012, tiếp tục thành lập Làng nghề 2 thuộc xóm 1 – Hải Minh. Điều đó cho thấy Đồ gỗ mỹ nghệ Hải Minh vẫn không ngừng phát triển và hứa hẹn sự phát triển mạnh mẽ hơn nữa trong tương lai bởi chính quyền các cấp luôn quan tâm, ủng hộ.

3. Đôi nét về đồ gỗ Hải Minh

Đồ gỗ Hải Minh vô cùng độc đáo và bắt mắt thực sự ghi dấu ấn và ngày càng thu hút người tiêu dùng. Điều làm nên sự khác biệt ở làng nghề gỗ Hải Minh so với những làng nghề gỗ khác là sự kết hợp nhuần nhuyễn và tinh tế giữa truyền thống và hiện đại, giữa cổ xưa và văn minh, tạo nên những tác phẩm nghệ thuật thực sự.

Không những thế,  những sản phẩm đồ gỗ Hải Minh được các nghệ nhân thực hiện rất tỉ mỉ, kĩ thuật từ những chi tiết cắt khảm nhỏ li ti cho tới những nét đục mềm mại hay những đường cưa mộng rất kín kẽ .

Đồ gỗ Hải Minh mẫu mã đa dạng, chủng loại phong phú từ bàn, ghế, giường, trường kỷ, sập gụ, tủ chè gia dụng đến các bức hoành phi, câu đối, nội thất, đồ thờ…. Nghệ thuật đồ gỗ giả cổ của Hải Minh nức tiếng gần xa.

Mỗi sản phẩm, đặc biệt là hoành phi, câu đối yêu cầu người làm nghề ngoài kỹ năng tay nghề còn phải am hiểu lịch sử, văn hoá đặc trưng của các triều đại gắn với mỗi sản phẩm. Chính vì thế đồ gỗ Hải Minh đã trở thành môt thương hiệu đồ gỗ uy tín không chỉ ở Việt Nam mà còn ở rất nhiều quốc gia trên thế giới.